هرس درختان برای سلامت و رشد آنها یک امر ضروری و مهم می باشد که نیاز به دقت و دانش زیادی دارد زیرا هر اشتباهی که در هنگام برش اتفاق می افتد ممکن است منجر به آسیب یا حتی مرگ درخت شود. برای همین بهتر است قبل از هرس درختان خود با روش صحیح و اشتباهات رایج این عمل آشنا بشوید تا از آسیب به آنها جلوگیری کنید. در این مقاله از مترسک ما به اشتباهات رایج در هرس درختان و همچنین راهکارهایی در این مورد که چگونه می توانید از انجام این اشتباهات اجتناب کنید می پردازیم.
جدول ۹ اشتباه مرگبار در هرس
راهنمای جامع و علمی پیشگیری از نابودی درختان در هرس
| اشتباه رایج | مکانیزم آسیب (چرا خطرناک است؟) | قانون طلایی و راهکار صحیح | شدت خطر |
|---|---|---|---|
| ۱. هرس در زمان نامناسب | هرس پاییزی باعث تحریک رشد جدید میشود که در سرما یخ میزند. هرس دیر هنگام بهار نیز شیره حیاتی را هدر میدهد. | انجام هرس فقط در زمان خواب زمستانی یا بلافاصله پس از گلدهی. | بسیار زیاد |
| ۲. هرس بیش از حد تاج | برگ، کارخانه غذاسازی درخت است. حذف زیاد آن باعث توقف فتوسنتز و آفتابسوختگی پوست تنه میشود. | قانون یکسوم: هرگز بیش از ۳۰٪ حجم تاج را در یک سال حذف نکنید. | بسیار زیاد |
| ۳. تکنیکهای نادرست (برش) | بریدن “یقه شاخه” یا باقی گذاشتن “ناخنک”، مانع تشکیل بافت پینه (Callus) و ترمیم زخم میشود. | برش مورب و دقیقاً از بیرون برآمدگی یقه شاخه. | زیاد |
| ۴. بریدن شاخههای اصلی | حذف بازوهای اصلی ساختار اسکلتی درخت را نابود کرده و “غالبیت انتهایی” را بهم میزند. | حفظ تنه مرکزی و شاخههای اصلی؛ مشورت با کارشناس برای فرمدهی. | بسیار زیاد |
| ۵. ابزار ضدعفونی نشده | قیچی آلوده مثل سرنگ مشترک عمل کرده و قارچ/باکتری را بین درختان سالم پخش میکند. | استریل کردن تیغه با الکل یا وایتکس رقیق بعد از هر درخت. | متوسط |
| ۶. هرس بدون برنامهریزی | برشهای تصادفی تعادل وزن درخت را بهم زده و آن را در برابر باد آسیبپذیر میکند. | قانون: “دو بار اندازهگیری، یک بار برش”. اول ارزیابی، سپس برش. | متوسط |
| ۷. استفاده از ابزار اشتباه | استفاده از قیچی کوچک برای شاخه قطور باعث له شدن آوندها و پارگی پوست درخت میشود. | شاخه زیر ۲ سانت: قیچی | شاخه ۲-۵ سانت: قیچی دسته بلند | شاخه بالای ۵ سانت: اره. | زیاد |
| ۸. حفظ شاخه بیمار/مرده | چوب مرده کانون تجمع آفات (سوسک چوبخوار) است که به تدریج به قسمتهای سالم نفوذ میکنند. | الویت اول در هرس (قانون ۳D): حذف شاخههای مرده (Dead)، بیمار (Diseased) و آسیبدیده (Damaged). | زیاد |
| ۹. نادیده گرفتن فرم طبیعی | تغییر اجباری فرم درخت (مثلاً گرد کردن درخت سرو) باعث رشد شاخههای ضعیف و زشت میشود. | همسویی با طبیعت درخت؛ هرس باید زیبایی ذاتی را تقویت کند نه تغییر دهد. | متوسط |
1 هرس در فصل و زمان اشتباه (عدم توجه به گونه درخت):
شایعترین اشتباه باغداران، یکسان فرض کردن زمان هرس برای تمامی درختان است. هرس زودهنگام در اوایل پاییز باعث بیدار شدن جوانهها و رشد شاخههای جدید میشود که با اولین یخبندان میسوزند. از سوی دیگر، هرس دیرهنگام در بهار نیز ذخیره انرژی درخت را به شدت کاهش میدهد.
راهکار و تقویم علمی هرس بر اساس گونه درخت:
- درختان دانهدار و هستهدار (سیب، گلابی، هلو، آلو): بهترین زمان، اواخر زمستان (دی تا بهمن) در زمان خواب کامل و درست قبل از متورم شدن جوانههاست تا خطر سرمازدگی رفع شده باشد.
- درختان شیرهدار (انگور، گردو، افرا): هرس این گونهها باید در اواخر پاییز (پس از خزان) تا اواسط زمستان انجام شود. هرس این درختان در اواخر زمستان یا بهار باعث خروج شدید شیره (اشک مو) و ضعف شدید درخت میشود.
- درختان زینتی بهارگل (یاس، ارغوان): هرس زمستانه این درختان باعث حذف گلهای بهار آینده میشود. زمان طلایی هرس آنها فقط بلافاصله پس از پایان گلدهی در اواخر بهار است.
خطرات هرس اشتباه درخت انگور و پدیده «اشک مو»
مو (درخت انگور) یکی از حساسترین درختان نسبت به زمان و زاویه برش است؛ بهطوریکه اجرای هرس اشتباه درخت انگور در اسفند یا فروردین، باعث تحریک فشار ریشهای و خروج شدید شیره گیاهی موسوم به «اشک مو» میشود. این شیره حاوی قند، اسیدهای آمیه و هورمونهای رشد است که خروج آن، انرژی اسمزی بوته را تخلیه کرده و قند خوشهها را به شدت کاهش میدهد. همچنین برش مستقیم روی جوانه، موجب کور شدن جوانه بارده سال بعد خواهد شد.
| نوع هرس اشتباه انگور | پیامد مستقیم علمی | نحوه اصلاح در باغ |
|---|---|---|
| هرس دیرهنگام (اسفند و بهار) | خروج اشک مو، افت قند خوشه و جذب آفات | هرس فقط در دی و بهمن (خواب کامل) |
| برش صاف و نزدیک جوانه | سیاه شدن و سوختن جوانه اصلی بارده | برش شیبدار ۲cm بالاتر از جوانه |
2 هرس بیش از حد تاج درخت
برش و اصلاح بخش بزرگی از تاج درخت به یکباره اشتباهی است که می تواند به شکل قابل توجهی به درخت آسیب برساند. هرس بیش از حد می تواند منجر به کاهش توانایی درخت در فتوسنتز شود و باعث بروز استرس و کاهش سلامت کلی درختان شود.
شما برای اجتناب از این مشکل باید به این نکته توجه کنید که هرگز بیش از یک سوم تاج درخت را در هیچ فصلی قطع نکنید. اگر درخت شما به شکل دهی یا نازک شدن قابل توجهی نیاز دارد، بهتر است این کار را به شکل تدریجی در طول چندین سال انجام دهید.
پیشنهاد مطالعه: آموزش هرس درخت انگور
3 استفاده از تکنیک های نادرست
استفاده از تکنیک های اشتباه و ایجاد برش های نامناسب یکی دیگر از اشتباهات و خطاهای رایج در هرس درختان است. استفاده از تکنیکهای اشتباه باعث ایجاد ترک خردگی و برشهای ناهموار بر روی درخت می شود که میتواند به سلامت و ساختار آنها آسیبهای جبران ناپذیری وارد کند.
برای اجتناب و جلوگیری از هرس اشتباه درخت باید ابتدا با انواع روش ها و تکنینک های مناسب هرس درخت خود آشنا شوید سپس هنگام هرس شاخه ها، از بیرون یقه آن شاخه را برش دهید (ناحیه ای که شاخه به تنه خود متصل می شود) و مهم تر از همه، استفاده از ابزارهای تیز و تمیز برای برش های دقیق است تا خطر بروز بیماری در درخت را کاهش دهید.
4 بریدن و هرس شاخه های اصلی درختان
اصلاح و بریدن شاخه های اصلی درختان، یک عمل مضر و غیر ضروری می باشد و این کار می تواند منجر به رشد ضعیف شاخه ها، افزایش حساسیت به بیماری و طول عمر کوتاه تر درخت شود.
برای جلوگیری از انجام این اشتباه در هرس درختان بهتر است از کارشناسانی که شناخت کافی از انواع درختان دارند، به جای انجام هرس اشتباه بدون شناخت درخت استفاده کنید.
5 ابزارهای ضد عفونی نشده
استفاده از ابزارهای کثیف می تواند بیماری ها را از درختی به درخت دیگر منتقل کند. بسیاری از مردم اهمیت ضدعفونی کردن ابزارهای هرس خود را نادیده می گیرند که منجر به گسترش عفونت و بیماری بین درختان باغ می شود.
برای اجتناب از این اشتباه باید قبل و بعد از هر بار استفاده از ابزارها آنها را کاملاً تمیز و استریل کنید. برای ضد عفونی کردن ابزارها می توانید از محلول ها و مواد ضدعفونی کننده و قارچ کش ها بعد از هر برش استفاده کنید.
پیشنهاد مطالعه: زمان دقیق هرس چه فصلی است؟
6 هرس بدون برنامه ریزی
هرس بدون برنامه ریزی مشخص می تواند منجر به برش های تصادفی شود که به ساختار و سلامت درخت آسیب می رساند. هر برشی که انجام میدهید باید هدفی داشته باشد، خواه این کار جهت حذف شاخه ی خشک، خواه بهبود شکل درخت و یا افزایش رشد آن باشد.
برای اجتناب از این اشتباه باید قبل از شروع برش، درخت را به خوبی بررسی و ارزیابی کنید و شاخه هایی که باید بریده شوند را مشخص کنید. برای انجام هرس برنامه ریزی شده بهتر است ابتدا شاخه های مرده، بیمار یا آسیب دیده را جدا کنید و سپس از درخت فاصله بگیرید تا مطمئن شوید که بیش از حد شاخه ها را هرس نکرده اید.
7 استفاده از ابزارهای اشتباه
یکی دیگر از موارد رایج هرس اشتباه درخت، استفاده از ابزار نامناسب است که می تواند این کار را دشوار کند و منجر به هرس ضعیف و غیر اصولی شود. هر نوع برش نیاز به مجموعه ای از ابزارهای خاص خود دارد. استفاده از یک ابزار نامناسب می تواند باعث بروز صدمات جبران ناپذیری به درخت شود.
برای انجام یک هرس درست و باکیفیت بهتر است از ابزارهای مناسب برای هر نوع برش استفاده کنید، مانند قیچی باغبانی برای شاخه های کوچک تا متوسط و اره با تیغه های کوچک و بزرگ در برش کنده ها وشاخه های بزرگتر. استفاده از ابزارهای باکیفیت در اصلاح درختان مهم ترین بخش هرس آنها بوده و مترسک یکی از فروشگاه هایی است که انواع مختلف ابزارهای باکیفیت هرس را موجود دارد و شما می توانید با خیالی آسوده انواع اره ها و قیچی های باکیفیت و خوش قیمت را از فروشگاه مترسک خریداری نمایید.
نکته بسیار مهم درباره خرید نوع قیچی هرس
قیچی بایپس (Bypass): دارای دو تیغه تیز مانند قیچی خیاطی است که از کنار هم عبور میکنند. این مدل برشی تمیز ایجاد میکند و فقط باید برای شاخههای زنده استفاده شود.
قیچی سندانی (Anvil): یک تیغه تیز روی یک سندان پهن فرود میآید. این قیچی بافت زنده را له میکند و تنها باید برای بریدن شاخههای خشک و چوبهای مرده به کار رود.
8 قطع نکردن شاخه های مرده و بیمار
شاخه ی مرده و یا بیمار می تواند آفات و بیماری هایی را در خود جای دهد و به قسمت های سالم درخت نیز سرایت دهد. نادیده گرفتن و نبریدن شاخه های مرده و بیمار در زمان هرس درخت می تواند سلامت و ایمنی آن را به خطر بیندازد.
برای جلوگیری از گسترش آفات و بیماری ها، بهتر است درختان خود را به طور منظم بررسی کرده و در صورت مشاهده شاخه های مرده و بیمار آن ها را قطع کنید.
9 عدم توجه به شکل و ظاهر طبیعی درخت
اگر در هرس شکل طبیعی درخت و الگوی رشد آن را نادیده گرفته شود، این مسئله می تواند باعث ایجاد ظاهر غیر طبیعی و تغییر الگوی رشد درخت شود و اینکار درخت را نیز ضعیف می کند. هر گونه درخت یا گیاه دارای الگوی رشد ثابت و متفاوتی است که باید هنگام هرس به آن توجه کنید تا اصلاحی ایده آل برای درخت خود انجام دهید.
حال برای جلوگیری از انجام این اشتباه باید قبل از هرس درخت، زمانی را برای شناخت شکل طبیعی درخت و الگوی رشد آن اختصاص دهید و به جای تغییر شدید در ظاهر درخت بهتر است درخت را با توجه به الگوی رشد و شکل طبیعی آن هرس کنید تا درختی سالم و زیبا داشته باشید.
پیشنهاد مطالعه: اقدامات بعد از هرس درختان [7 نکته مهم]
اگر اشتباهاً به درخت آسیب زدیم چه کنیم؟
اگر به دلیل بیتجربگی، شاخه اصلی را بریدید، پوست درخت دچار پارگی شد یا بیش از حد تاج را عاری از برگ کردید، بلافاصله اقدامات ۳ گانه زیر را برای جلوگیری از مرگ درخت انجام دهید:
۱. پانسمان سریع پارگی پوست: لبههای زواید پوستیِ پارهشده را با تیغ کاتر استریل، صاف و یکدست کنید و بلافاصله کل محل زخم را با چسب هرس حاوی بردوفیکس بپوشانید.
۲. مدیریت آبیاری در هرس شدید: اگر تاج درخت را بیش از حد عاری از شاخه کردهاید، آبیاری را کمی کاهش دهید؛ زیرا سیستم ریشه آب را جذب میکند اما برگی برای تبخیر وجود ندارد و ریشه دچار خفگی میشود.
۳. توقف کامل کودهای نیتروژنه: تا یک فصل پس از هرس شدید، از دادن کودهای ازته (مانند اوره) خودداری کنید تا درخت شاخههای ضعیف و نرک تولید نکند و فرصت ترمیم اسکلت را داشته باشد.
سوالات متداول درباره اشتباهات هرس درختان (FAQ)
خرید تجهیزات تخصصی هرس از فروشگاه مترسک
انواع قیچی هرس تایوانی و ژاپنی، قیچی شارژی، مینی اره شارژی و چسب هرس با ضمانت اصالت کالا. مشاوره رایگان انتخاب ابزار با کارشناسان مترسک.
💬
تجربهای از اشتباه در هرس درختان یا خشک شدن شاخهها دارید؟
از چه قیچی، اره یا چسب هرسی استفاده میکنید؟ سوالات و تجربیات خود را در بخش دیدگاهها بنویسید تا کارشناسان مترسک و سایر خوانندگان راهنماییتان کنند.





بسیار عالی بود