مالچ چیست و چه کاربردی دارد؟ [انواع مالچ باغبانی + فواید مالچ‌پاشی]

آیا می‌دانستید بخش زیادی از آب و کود گران‌قیمتی که پای درختان می‌ریزید، پیش از آنکه ریشه‌های موئین فرصت جذب آن را پیدا کنند، تبخیر شده یا شسته می‌شوند؟ با ورود به فصل سرما و خواب زمستانه، بستر خاک بیش از هر زمان دیگری در برابر نوسانات شدید دما، فرسایش باران‌های پاییزی و سرمازدگی ریشه‌های سطحی آسیب‌پذیر می‌شود.

در این میان، «مالچ‌پاشی» هوشمندانه‌ترین و اقتصادی‌ترین زره دفاعی برای خاک باغ و مزرعه است. پوششی فوق‌العاده که نه تنها تبخیر آب را تا ۵۰ درصد کاهش داده و زحمت وجین علف‌های هرز را صفر می‌کند، بلکه مانند یک عایق حرارتی، ریشه درختان شما را در زمستان گرم و در داغی تابستان خنک نگه می‌دارد.

مالچ یا مالچ پاشی چیست؟ و از چه موادی تشکیل شده است؟

اگر شما نیز در حوزه ی باغداری و کشاورزی باشید قطعا اسم مالچ و مالچ پاشی را زیاد شنیده اید. مالچ ها موادی آلی یا غیر آلی هستند که مانند کود طبیعی بر روی خاک پاچیده می شوند و مالچ های طبیعی مانند کودها دارای فواید و مزایای زیادی برای خاک و گیاه شما می باشند. مالچ ها پوشش های ریز و ورقه های موادی هستند که روی سطح خاک قرار می گیرند و آنها را می توانید بر روی خاک یا برای پوشاندن سطح آن استفاده کنید.

مالچ لایه ای از مواد به ضخامت حداقل 5 سانتی متر است که در اواخر پاییز تا اواخر زمستان روی سطح خاک ریخته می شود. از مالچ برای محافظت خاک و گیاه در برابر سرما، بهبود رشد گیاه با افزودن مواد مغذی یا افزایش مواد آلی، نگهداری رطوبت خاک، همچنین برای طراحی و زیباسازی زمین و سرکوب علف های هرز استفاده می شود.

مراحل گام به گام و اصول صحیح مالچ پاشی پای درختان و بررسی مالچ چوبی:

استفاده از مالچ چوبی (شامل تراشه‌ها و پوست خردشده درختان) به دلیل تجزیه کندتر و ظاهر زیبایی که به باغ می‌دهد، در سال‌های اخیر بسیار محبوب شده است. اما اجرای غیراصولی آن می‌تواند خطرات جدی برای ریشه درختان ایجاد کند.

معرفی انواع مالچ | چند نوع مالچ داریم؟

• مالچ‌های آلی (ارگانیک): دوست‌دار طبیعت و تقویت‌کننده خاک
• مالچ‌های معدنی (غیر آلی): ماندگاری طولانی و جنبه تزئینی بالا
• مالچ‌های مصنوعی (پلاستیکی): کنترل دقیق دما و رطوبت در کشاورزی مدرن

مالچ با توجه به مواد تشکیل دهنده آن و نوع ساختار آن به سه نوع آلی، غیر آلی و مصنوعی تقسیم می شود. شما باید در انتخاب مالچ مناسب باغ و زمین خود به برخی موارد مانند آب و هوای محیط، دسترسی آسان به نوع مالچ انتخابی و قیمت و کاربرد آن توجه کنید. در ادامه به شما انواع مالچ ها و مواد تشکیل دهنده ی آنها را معرفی می کنیم.

1 مالچ آلی یا زیست تخریب پذیر

مالچ آلی یا زیست تخریب پذیر از مواد طبیعی ساخته شده و کاری کمی بیشتر از کودهای طبیعی برای خاک و گیاه شما انجام می دهد. این نوع مالچ شامل مواد طبیعی مانند کاه، تراشه های چوب پوسیده، علف، برگ های پاییزی، خاک اره سرند شده و پوسیده، کمپوست و… می باشد.

 مالچ های آلی به دلیل مواد طبیعی که دارند تجزیه پذیر هستند و برای طبیعت هیچ ضرر و آسیبی ندارند. مالچ آلی طی فرآیند تجزیه، منبع  خوبی از مواد معدنی و آلی را تولید می کند و این مواد را در اختیار گیاه قرار می ‌دهند تا رشد بهتری داشته باشد.

این نوع مالچ ها به خاک مواد مغذی اضافه می کنند و در بلند مدت موجب غنی شدن خاک و حاصلخیزی زمین کشاورزی و باغ شما می شوند. در مالچ های آلی به این نکته بهتر است توجه کنید که هر چه مالچ خشک ‌تر و چوبی‌ تر باشد، آهسته‌ تر تجزیه می‌ شود و مواد مغذی کمتری به خاک می ‌رساند.

2 مالچ غیر آلی یا غیر قابل تجزیه

مالچ‌های غیرآلی یا غیرقابل تجزیه، به دلیل ساختار و ترکیبی که دارند به خاک مواد مغذی اضافه نمی کند و باعث حاصلخیزی یا تغییر در ساختار خاک نمی شود. البته مالچ های غیر آلی همچنان دارای مزیت سرکوب علف‌های هرز هستند و رطوبت خاک را نیز حفظ می‌ کنند همچنین دارای برخی از مزایای دیگری نیز هستند.

مالچ های غیر آلی از موادی مانند تخته سنگ، سنگریزه، شن، خرده سنگ و… تشکیل شده اند. مالچ های تیره رنگ، به دلیل تیره بودنشان خاک را در آفتاب گرم می کنند وگرما در خود بیشتر نگه میدارند که این مسئله در فصول سرد برای گیاهان یک مزیت به حساب می آید، برعکس مالچ های تیره رنگ، مالچ های با رنگ روشن مانند شن سفید و سنگ های سفید، نور خورشید را منعکس می کنند و ریشه ها را در نور شدید خورشید خنک تر نگه می دارند.

3 مالچ های مصنوعی

مالچ های مصنوعی مثل باقی انواع مالچ ها، برای خاک و گیاه شما دارای مزیت هایی مانند جلوگیری از فرسایش خاک و نگهداری رطوبت خاک لازم هستند. این نوع مالچ ها را همچنین می توان با استفاده از مواد شیمیایی یا طبیعی و دستگاه‌ های صنعتی تولید نمود.

 نایلون یکی از انواع مدل های مالچ های مصنوعی است، این نوع مالچ را می توان محبوب ‌ترین نوع مالچ مصنوعی دانست که از ماده ی  پلی اتیلن تهیه می شود. مالچ نایلونی در اندازه‌ های گوناگون از 40سانت تا 140 سانتی متر و در ضخامت های مختلف بین 15 تا 50 میکرون برای نیازهای مختلف در دسترس می باشد و تولید می شود. این نوع مالچ ها، بر اساس نوع کاربردشان در رنگ های شفاف، سیاه و سفید تولید می شود که در ادامه نوع کاربرد آنها را خواهیم گفت.

هدف استفاده از مالچ ‌های شفاف، گرم نگه ‌داشتن خاک زمین و مزرعه است. در مواقعی که گرم و خشک شدن سریع خاک اولویت باشد از مالچ شفاف استفاده می شود. از مالچ سیاه برای گرمایش بیشتر خاک استفاده می شود که همچنین مانع رشد علف هرز نیز می شود. مالچ های نایلونی سفید، دارای قابلیت بازتاباندن اشعه خورشید و خنک نگه داشتن خاک است و از سوی دیگر با دفع شته ها از انتشار بیماری های ویروسی و آفات در بین محصولات جلوگیری می کند.

مزیت مالچ پاشی چیست؟

مالچ پاشی دارای مزایا و فواید فراوانی می باشد که با توجه به نوع آن، مواد تشکیل دهنده و ساختارش دارای مزایای متفاوتی هستند در اینجا برخی از مزایای مشترک در انواع مالچ ها و مزایای مالچ ها آلی را می گوییم به شما توصیه می کنیم تا انتهای این مقاله را مطالعه کنید.

از مالچ در کجاها می توان استفاده کرد؟

• پای درختان میوه برای حفظ رطوبت ریشه
• بین ردیف‌های کشت سبزیجات و صیفی‌جات
• فضای سبز ویلاها و پارک‌ها جهت محوطه‌سازی
• زمین‌های شیب‌دار برای تثبیت خاک

از مالچ می توانید در باغ ها، زمین های کشاورزی، زمین های خالی از پوشش گیاهی و البته برای اطراف درختان خود استفاده کنید.  همچنین از مالچ برای زیبایی و محوطه سازی باغ خود نیز می توانید استفاده کنید تا محیطی زیبا داشته باشید.

۱. مالچ چیست و مالچ‌پاشی چه تأثیری در باغبانی دارد؟

مالچ (Mulch) به هرگونه پوشش آلی یا غیرآلی گفته می‌شود که روی سطح خاک قرار می‌گیرد. مالچ‌پاشی مانع تبخیر آب خاک شده، رشد علف‌های هرز را تا ۹۰ درصد کاهش می‌دهد و نوسانات دمایی خاک را جبران می‌کند.

۲. آیا مالچ چوبی (خاک اره و چیپس چوب) برای پای درختان مناسب است؟

بله، مالچ چوبی گزینه‌ای عالی برای حفظ رطوبت است؛ اما باید حتماً پوسیده باشد. استفاده از خاک اره یا چوب تازه به دلیل مصرف نیتروژن خاک جهت تجزیه، موجب زردی برگ درختان می‌شود مگر اینکه کود نیتروژنه همراه آن استفاده کنید.

۳. چرا نباید مالچ را مستقیماً به تنه درخت چسباند؟

چسبیدن مالچ به تنه با ایجاد رطوبت دائمی، پوسته درخت را نرم کرده و شرایط را برای نفوذ قارچ‌های عامل پوسیدگی طوقه (گموز) و ورود حشرات موذی فراهم می‌کند. حداقل فاصله ۱۵ سانتی‌متری باید رعایت شود.

۴. ضخامت استاندارد لایه مالچ چقدر باید باشد؟

ضخامت بهینه برای مالچ‌های آلی (مانند برگ و چیپس چوب) بین ۵ تا ۸ سانتی‌متر است. لایه‌های نازک‌تر از ۵ سانتی‌متر مانع علف هرز نمی‌شوند و لایه‌های ضخیم‌تر از ۱۰ سانتی‌متر مانع تنفس خاک می‌گردند.

۵. بهترین زمان اجرای مالچ پاشی چه فصلی است؟

اواخر بهار (پس از گرم شدن خاک) برای حفظ رطوبت تابستانه و اواخر پاییز (پیش از شروع یخبندان) برای محافظت از ریشه در برابر سرما، بهترین زمان‌های اجرای مالچ آلی هستند.

۶. چه تفاوتی بین مالچ پلاستیکی سیاه و شفاف وجود دارد؟

مالچ پلاستیکی سیاه مانع عبور نور شده و علف هرز را کاملاً نابود می‌کند، اما مالچ شفاف فقط برای آفتاب‌دهی (سولاریزاسیون) و گرم کردن سریع خاک در اوایل بهار کاربرد دارد.

۷. آیا مالچ پاشی باعث تجمع موش و آفت در باغ می‌شود؟

اگر ضخامت مالچ بیشتر از حد استاندارد باشد یا کلوخه‌های درشت زیر آن باقی بماند، می‌تواند پناهگاه جویندگان شود. با کوبیدن نسبی و رعایت ضخامت ۵ سانتی‌متری، این مشکل بروز نخواهد کرد.